I-Giriş

II-Commodore 64'ün grafik modları

1-Commodore 64'ün temel grafik modları
2-Commodore 64'ün geliştirilmiş grafik modları
3-Commodore 64'ün interlace grafik modları
4-Commodore 64'ün daha kompleks grafik modları

III-Commodore 64'ün grafik programları

IV-Çizim için teknik ve öneriler

V-Sprite ve Karakter Seti çizimleri


I-Giriş

Bir çok kişinin deneyip  yanılarak öğrenmek zorunda  kaldığı, bir çoklarının  da
bir  çizim  programı  bulamadığı  veya   eline  geçirdiği  programdan  bir   şey
anlamadığı  için  uğraşmaktan  vazgeçtiği  bir  olaydı  C64'le  grafik   çizmek.
Programların  dökümanlarının  Türkiye'ye  gelmemesi   ve  orjinallerini     alma
imkanının  da   olmaması,   1980'li   yıllarda  C64'ün   bir   oyun   makinesine
dönüşmesindeki  en   büyük   faktörlerdir.  Çizim   programlarının   temini   ve
anlaşılmasındaki  diğer  bir  zorluk  da,  bu  utilitylerin  bir  çoğunun  büyük
bilgisayar firmalarının  değil  de,  çizim  utilitysi  bulamayan  programcıların
kendileri için  yaptıkları, dökümandan  ve  kullanıcı dostu  arabirimden  yoksun
programlar olmalarıydı.  Bu programları  o zamanlar  bulmak swapper  (Yurt  dışı
ile  mektupla  disket  alışverişi  yapan  kişiler)  değilseniz,  imkansız   gibi
birşeydi.
Günümüzde  internet'in  yaygınlaşması  ve  geniş  bir  arşive  sahip  bilgisayar
gruplarının (Success-The Rulling Company gibi) arşivlerini ftplere  açması  ile,
hemen  hemen  her  programı  bulmak  mümkün  hale  geldi.  Ancak  bu  sefer   de
internetteki çoğu  bir  düzene  ve dökümana  sahip  olmayan  program  bolluğunun
içinde  neyin  işe  yarayıp,  neyin  yaramadığını  anlamak  iyice  zorlaştı.  Bu
dökümanda  C64  ile  grafik  çizimi   için  bilinmesi  gereken  bir  takım   püf
noktalarına   ve   internetten   de   download   edilebilecek   çeşitli   grafik
programlarının basit açıklamalarına değineceğim.


II-Commodore 64'ün grafik modları

1-Commodore 64'ün temel grafik modları
Commodore 64'ün  16  değişmez  renge  sahip, Vic  adı  verilen  bir  ekran  çipi
vardır. Dikkat edilmesi  gereken, bu  16 rengin  değişmez olması,  yani bir  çok
renk barındıran bir paletten seçme şansımız olmaması. Bu renkler  siyah,  beyaz,
kırmızı, türkuaz,  mor,  koyu  yeşil,  koyu  mavi,  sarı,  kahverengi,  turuncu,
pembe,  koyu  gri,  orta   gri,  açık  mavi,  açık   yeşil   ve   açık   gridir.
Vic ekran çipi iki  temel grafik modunu  destekler. Bunlardan birincisi  320x200
Hires,      ikincisi      160x200      Multicolour      grafik       modlarıdır.
Vic'in dizaynı nedeniyle  C64'ün grafik ekranı  8x8 piksellik  hücrelerden(multi
colour modunda 4x8)  oluşur.Ve ekranda 40x25 adet 8x8 piksellik  hücre  bulunur.
Bu hücreler ekranda görünmezler ancak çizim yaparken kullanacağınız  renkler  bu
hücreler  içerisinde  sınırlıdır.  Şimdi  C64'ün  bazı  temel  grafik  modlarını
inceleyelim.

320x200 Hi-res  Grafik Modu:  Hi-res grafik  modunda her  8x8 piksellik  hücrede
biri arkaplan biri çizim  rengi olmak üzere  sadece iki renk  kullanabilirsiniz.
Bu grafik  modu  sizin çok  renkli,  cıvıl cıvıl  resimler  oluşturmanıza  imkan
vermez. Sadece iki renk  kullanılacak, ve ayrıntı  içeren resimler için  tavsiye
edilebilir. Çözünürlük ise, Commodore'un yüksek çözünürlüğüdür (320x200).
























160x200 Multicolour (MC)Çizim Modu: Multi-colour çizim modu,   ekranı  hi-resten
farklı  olarak  4x8  piksellik  hücrelere  böler.  Bu  4x8  piksellik  hücreler,
hi-res'in  8x8'lik  piksellik  hücreleriyle   aynı  boyutta  olduğu  için,   bir
multicolour  pikseli,  bir  hires  pikselinin  yatayda  iki  katı  boyutundadır,
dikeydeki  boyutları  ise  aynıdır.  Bu  durumda  çözünürlük  de  320x200  değil
160x200 pikseldir. Bu  modun avantajı  ise, 4x8  piksellik hücreler  içerisinde,
bir backround  ve  3 çizim  rengi  olmak  üzere 4  renk  basabilmesidir.  Dikkat
edilmesi gereken husus
4x8 piksel içerisine  16 rengi  birden basamamamız,  gene sadece  3 çizim  rengi
basabiliyoruz.  Multicolour  çizim  modunda  çok  renkli  resimler  yapabiliriz,
ancak daha  geniş  pikseller  kullanırız,  ve  çalışmalarımızın  detay  seviyesi
hi-resdeki gibi olmaz. Çözünürlük, Commodore'un  düşük  çözünürlüğüdür (low-res,
160x200)
























3-Commodore 64'ün geliştirilmiş  grafik modları:  Geliştirilmiş grafik  modları,
doğrudan  C64'ün  donanımından   gelmeyen,  programcılar  tarafından   yazılımla
yaratılmış grafik  modlarıdır.  (Not:Bunu  geliştirilmiş zemin  rengi  modu  ile
karıştırmayalım)  Bu   grafik  modlarının,   bir  takım   hileler   kullanılarak
yapılması  bazı   avantajları   ve   dezavantajları   yanında   getirir.   Şimdi
geliştirilmiş       grafik       modlarından       bazılarını       inceleyelim.

160x200 Fli (Flexible Line Interrupt) Çizim Modu: Multicolour çizim  modu  gibi,
160x200lük çözünürlük  kullanır  ancak büyük  bir  farkı vardır.  4x8  piksellik
hücreler  içerisine  her  yatay  4  piksel  için  2  si  farklı  ve  biri  diğer
satırlarla  ortak  olmak  üzere  3   renk  kullanabilirsiniz.  Yani  bir   çizim
karesinin içine  C64'ün  16  rengini  birden basabilirsiniz.  Bu  çok  ufak  bir
sınırlama ile,  renkleri  dilediğiniz  gibi basma  özgürlüğü  veren  bir  grafik
modudur ve  mükemmel  resimler ortaya  çıkarılabilir.  Ancak bu  grafik  modunun
programcılar için  kullanımı zordur.  Çünkü kullanılan  özel teknik,  C64'ü  çok
fazla  zorlar  ve  yapılacak  diğer  aksiyonları  (Ekrana  sprite  basmak  gibi)
oldukça  güç  hale  getirir.  Gene   de  bu  zorluklar  yetenekli   programcılar
tarafından aşılabilir.

320x200  Advanced-fli  (A-fli)   Çizim  Modu:  Fli   tekniğinin  hi-res   ekrana
uygulanmış  halidir.   320x200  çözünürlük   kullanır.  Hi-res'den   farkı   8x8
piksellik hücrelerin her satırında  farklı bir (1) arkaplan  ve (1) çizim  rengi
kullanılabilmesi. Yani  her satırda  değiştirebildiğimiz  çizim rengi  ile,  8x8
piksellik hücreler  içerisinde  16 rengi  de  basmamız mümkün.  Ancak  bu  çizim
modunu    kullanmak    çok    zahmetlidir    ve    büyük    uğraş    gerektirir.

4-Commodore 64'ün  interlace grafik  modları: C64'de  iki grafik  ekranının  çok
hızlı bir şekilde ardada gösterilmek sureti ile çözünürlüğü iki  katına  çıkaran
interlace sistemi  ile yapılan  grafik modları  da sıkça  kullanılır.  Interlace
grafik modunun  en  büyük dezavantajı,  sürekli  olarak titremesidir.  Ancak  bu
titreme ile birlikte
160x200   olan    çözünürlükler    320x200'e,   320x200    olan    çözünürlükler
640x200'e   yükseltilebilir.   Bazı   interlace   grafik   modelarını    aşağıda
açıklanmıştır.

Hires-Interlace  (HI)Çizim  Modu:  320x200  çözünürlüğünde  iki  hi-res   grafik
ekranının  ardarda  görterilmesiyle   oluşturulur.  Yeni  çözünürlük   640x200'e
çıkar. 16x8'lik piksellik  hücrede mantıklı  olarak biri  backround, biri  çizim
rengi  olmak  üzere   iki  renk  kullanılabilir.   Mantıklı  olaraktan   kastım,
dilediğiniz   gibi   basabileceğiniz,   1    çizim   rengi   olmasına    rağmen,
1,3,5,7,9,11,13,15'inci  sütunlarda   birinci  rengi   ve   2,4,6,8,12,14,16'ncı
sütunlarda ise  2.  çizim  rengini  kullanabilecek  şekilde  16x8'lik  piksellik
hücrelere 2 çizim rengi  de basabilmeniz. Ancak bu  şekilde çizim yapmak  pratik
olmadığından bir  çok  çizim programı  interlace'in  bu özelliğini  iptal  eder.
(evet  bu   özel   durum   bütün   interlace   modlarda   normalde   geçerlidir)

Multicolour-Interlace (MCI)  Çizim Modu:  160x200  lük iki  multicolour  ekranın
ardarda gösterilmesi  ile  elde  edilen  320x200  lük  çizim  modudur.  8x8  lik
piksellik hücrelerde  3  çizim rengi  basabilir.  Mci, en  kullanışlı  interlace
çizim modlarından biridir.
























Interlace-Fli  (IFLI)  Çizim   Modu:  160x200  lük   iki  Fli  ekranın   ardarda
gösterilmesi    ile     elde    edilen     320x200    lük     çizim     modudur.
8x8 piksellik hücrelere,  her satır  için 2'si farklı,biri  bütün satırlar  için
ortak olmak  üzere  3  renk   kullanabilir.  Dolayısıyla  8x8  piksellik  alanda
C64'ün 16  rengini basabilirsiniz.  En etkileyici  grafikler bu  çizim  modundan
çıkar.
























5-Commodore  64'ün   daha  kompleks   grafik   modları:  Bu   modlar,   standart
tekniklerden   daha   farklı   şekillerde,   değişik   özellikler   kullanılarak
hazırlanmış, daha ziyade  özel kullanımlar için  yaratılmış modlardır.  Örneğin,
afli  tekniği   ve   spriteların  üstüse   basılarak   interlace   yapılmasından
faydalanan,  ve  renk  sayısını  karışımlar   ile  128  e  çıkaran   Super-hires
interlace fli  bunlardan  biridir.  Bu  tür modlar  çok  özel  modlar  olduğunda
bunlara      bu      dökümanda      daha      fazla      yer      ayırmayacağım.

III-Commodore  64'ün  grafik  programları:   Bu  bölümde,  bir  önceki   bölümde
açıklanan grafik modlarını  kullanan grafik  programlarını inceleyeceğiz.  Bütün
özelliklerini teker teker  anlatmak yerine, avantaj  ve dezavantajları  üzerinde
duracağız.

Hi-res çizim programları:

Ocp    Art     Studio     (Art     Studio    One,     Hi-res     Art     Studio)
Developer:Rainbird Software

Artstudio, C64 ile  hi-res modda  çizim yapacakların  tek alternatifidir.  Gerçi
Artstudio'dan önce  Doodle adında  bir çizim  programı vardı,  ancak  Artstudio,
Doodle'dan daha üstün bir programdır. 
Art Studio, Rainbird software'in satışa sunduğu ticari bir program  olduğu  için
menüleri son derece kullanışlı ve anlaşılabilirdir.
Line, Circle, box, ray, spray, pen, brush desteklediği  toollardan  bazılarıdır.
Bu programın  en güçlü  özelliği ise,  window(şimdiki standart  grafik  programı
özellikleri  cut,copy,paste  özellikleri)  özelliğidir.  Ekranda  pencere  içine
aldığınız  bir   alanı   kesip,   yapıştırabilir,   yeniden   boyutlandırabilir,
mirror'ını alabilirsiniz.  Program 2x,4x  ve 8x  lik zoomu  destekler.  Renklere
kolay ulaşımı ve  cycle modu  ile çok  kolay çizim  yapmanızı sağlar.  Özellikle
1351 mouselu  versiyonu çok  kullanışlıdır. En  büyük dezavantajı  zoom  modunda
4x8 lik hücreleri göstermeyişidir.  4x8 lik veya  8x8 lik hücreleri  göstermeyen
programlarda  ekrana   basabileceğiniz   renkleri   planlayamadığınızdan   ötürü
sürekli  olarak  renk  bozulmalarıyla   karşılaşırsınız.  Bu  genellikle   hücre
içerisindeki  daha   önce  bastığınız   bir   renk  grubunun   tamamının,   renk
sınırlamasını aştığınız  anda, en  son bastığınız  rengi alması  halidir ki  hiç
istenmeyen bir durumdur.

Yöntem: 4x8  veya  8x8  lik  hücreleri  göstermeyen  programlarda  eğer  ekranda
bulunduğunuz  pikselin  koordinatını  gösterme  özelliği   varsa,  4  ve  8   in
katlarını hesaplayarak hücrenin  başını ve  sonunu bilebilir ve  ona göre  çizim
yapabilirsiniz.Örnek  olarak  art  studio   koordinatlara  0  a  0   noktasından
hesaplamaya başlar. 0 dan  7 ye kadar koordinatlar  x de ve y  de  ilk  hücrenin
sınırlarıdır. Eğer multicolour modda çalışsaydık ilk hücrenin sınırları x  de  0
dan 3 e, 
y de 0 dan 7 ye dayanacaktı.

Multicolour Çizim Programları:

Koala Painter (Koala Paint, Koala)
Developer: Audio Light

Koala painter,  C64'de  çıkan ilk  toplu  multicolour çizim  paketi idi. (Onunla
aynı zamanda  çıkan Blazing  paddles  isimli bir  program  da var  ancak,  Koala
painter Blazing Paddles'dan daha üstün  olduğu için  standartları belirlemiştir)
Koala painter, standart  tooların (Line, circle  vs.) birçoğunu destekler.  Kaba
ve  kullanışsız  bir  renk  karıştırma  toolu  vardır.  1984  yılında   olsaydık
kesinlikle önereceğim ilk program  olurdu, ancak bu çağa  göre çok kaba,  hantal
bir programdır. Özellikle tool menüsünden çizim ekranına geçmek çok  zordur.  Ve
bir müddet  sonra çizim  olayını  kabusa dönüştürür.  Gene de  Koalapainter  C64
için bir çizim standardıdır  ve hemen hemen  bütün Multicolour programlar  Koala
formatında  yükleme  ve   kaydetme  yapabilir.  Koala   dosya  isimlerinin   ilk
karakterlerinde inverse edilmiş  kalp sembolü bulunur.  Bu dosyaları bu  şekilde
tanıyabilirsiniz.

Advanced Art Studio (Art Studio II)
Developer: Rainbird Software

Artstudio 1 ile hemen  hemen aynı arabirime ve  benzer toollara sahiptir.  Fakat
160x200   multicolour   modda   çalışır.   En   kullanışlı   multicolour   çizim
programlarından biridir. Bu programın da gene en büyük eksiği zoom modunda   4x8
piksellik hücreleri  göstememesidir. 2x,  4x  ve 8x  zoom desteklemesi  ve  zoom
ekranında  2x,  4x  ve  8x  arasında  geçiş  yapılabilmesi  büyük  bir  artıdır.
Artstudio'nun   Amiga   mouse    kullanabilen   bir    versiyonu   da    vardır.

Zoomatic
Developer: Cp-Verlag

Zoomatic'in   en   önemli   özelliği   çizim    için    klavye    kullanmasıdır.
4x8 lik piksellik  hücreleri zoom modunda  göstermesi, ve her  4x8 lik  hücrenin
renk   değerleri   ile   sonradan   oynayabilmeniz,   bu   programın       güçlü
özellikleridir. Eğer çizim  yapmak için keyboard  kullanacaksanız size en  büyük
tavsiyem bu programdır.

Draz Paint
Developer: Noice

Drazpaint, kullanımı kolay bir multicolour çizim programıdır. Zoom  modunda  4x8
piksellik  hücreleri   göstermesi  ise   programın   bir  artısıdır.   Sade   ve
anlaşılabilir bir programdır.

Interpaint
Developer: Interactivision

Bu programı multicolour çizim programları altında açıklasam da,  interpaint  hem
multicolour,     hem      de      hi-res      modunda      çizim      yapabilir.
Programın en büyük  artısı tartışmasız  Amiga mouseu  da kullanabilmesidir.  Çok
kaliteli Amiga mouse  desteği sayesinde, çok  hızlı çizim yapabilirsiniz.  Line,
rectangle, circle  gibi komutları  ve  toplu bir  arabirimi vardır.  Copy  paste
yapabilen bir  window özelliği,  Art  studio kadar  gelişmiş olmasa  da  vardır.
Eğer Amiga  mouse kullanıyorsanız, bu program sizin  vazgeçilmez  utilitynizdir.

Malesef bu program da 4x8  piksellik hücreleri gösterme yeteneğinden  yoksundur.

Amica Paint
Developer: O. Stiller & Sky

Kendim çok fazla kullanmamış olsamda, en popüler ve en çok çizim  aracına  sahip
programlardan  biri  amica  painttir.   Tuşlar  yardımıyla  kolay   ulaşılabilen
kullanıcı arabirimi  başlangıçta  biraz  karışık görünse  de  bir  çok  ihtiyaca
hızlı bir  şekilde cevap  verir. Bu  programın geometrik  çizim rutinleri  elips
dahil bir  çok  geometriyi  destekler  ve  C64'ün  en  hızlı  çizim  rutinlerini
kullanır.

FLI çizim programı

Fli editor
Developer: Fbi Crew

Bulunabilecek en iyi Fli çizim editörüdür. Malesef C64 için yazılmış  çok  fazla
çizim aracına sahip  bir fli  programı yapılmamıştır  ve fbi  fli editörü  hemen
hemen tek  alternatifinizdir(Diğerleri  çok  kullanışsız).  Programın  artıları,
ekranın üst  yarısında resmin  bir  bölümünü normal  çözünürlüğünde  gösterirken
alttaki  yarısında  8x  zoomda  çizim  yapmanızdır.  Bu  şekilde  zoom   modunda
çizdiğiniz grafiği zoomout modunda  da takip edebilirsiniz.  Bu program 8x8  lik
hücreleri gösterir.  Çok az  opsiyona  sahiptir. Line  komutu vardır.  Ve  block
fill (Yani üstünde bulunduğunuz 8x8 lik hücrenin rengini belirleme)   yapabilir.
Negatif yönleri; değiştirilemez arka planıdır ve daima siyah  olmak  zorundadır.
Bir de  fli'nin özelliği  gereği ekranın  sol üç  kolonu yani  12x200  piksellik
alanı kullanamazsınız.  Aynı zamanda  çizimlerinizi yaparken  geometrik  tooları
sıkça kullanıyorsanız, sadece  kullanışlı zoom ekranı  olan bu programda zorluk
çekebilirsiniz.
Bu programı yüklerken  kartuş kullanıyorsanız  fastload özelliği  var ise  iptal
edin. Çünkü disk menüde kilitlenme yapıyor.

Multicolour Interlace Çizim Programları

True Paint
Developer: Robert Grabowski

Tek  kelimeyle   mükemmel   bir   çizim   programıdır.   Sadece   bu   programın
özelliklerinden dolayı  Mci modda  çizim yapmak  isteyebilirsiniz. Dosya  menüsü
oldukça   iyidir.   Disketlerdeki   resimlerinize   bakabilirsiniz   ve   onları
yükleyebilirsiniz. Artstudio ile çizilen Hi-res ve low-res  resimleri  yükletip,
mci formatına convert  edebilirsiniz. Zoomout ekranı  amica paint'inki ile  aynı
şekilde dizayn  edilmiş  ve  temel  geometrik  seçenekler,  fill  imkanı  ve  en
önemlisi, seçeceğiniz  8x8  lik  hücrelerdeki mesela  bütün  mavi  renkleri  C64
paletindeki  herhangi  bir  renkle  değiştirme   olanağı  sunar  ki  bu   birçok
programda olmayan  çok  iyi  bir  özelliktir. Mesela  mavi  tonlamalı  bir  logo
çizdiniz ve  logonun renklerini  beğenmediniz ve  kırmızı tonlara  geçeceksiniz.
Bir   çok   programda   bütün   logodaki   renkleri   tek   tek    piksellemeniz
gerekirken(yani  logoyu  baştan   sona  boyamanız)  bu   özellik  sayesinde   bu
programda dilediğiniz renkleri istediğiniz piksellere  anında  çevirebilirsiniz.
Tabi klasik  copy,paste  araçları ve  daha  bir  çok çizim  aracı  bu  programla
geliyor.
Zoom-in penceresi  Fbi  Crew'un fli  editorundeki  gibi. Ekranın  üst  bölümünde
orjinal boyda resmin  bir kısmını  görürken alt  kısımda 8x  zoom modunda  çizim
yapıyorsunuz. 8x8 piksellik hücreleri  ve 1nci ve  2nci multicolour renkleri  de
gösterir. Bu renkleri göstermesi sayesinde 1,3,5,7nci ve  2,4,6,8'nci  kolonlara
ayrı renkler basarak fazladan renk elde etmemizi daha kolaylaştırır. (Daha  önce
hi-res interlace modunda anlatmıştım) Bu özellik renkli interlacelerde  çok  işe
yaramıyor gibi görünse de hayat kurtarıyor.

Drazlace
Developer: Noice

Draz paint'in interlace çizim  yapanı. Çok temiz  bir arabirime sahiptir.  Ancak
açıkçası sunduğu  seçenekler nedeniyle  True Paint'in  gölgesinde kalan  (bence)
bir program. Sadece  disk menüsünde herhangi  bir 1541  turbosu kullanmamasından
dolayı,  fd2000,  C64   hd  gibi  cihazlarla   sorunsuz  save-load   yapabilmesi
sebebiyle bir ara  kullanmıştım. Gene de  electric/extend, poison/singular  gibi
grafikerler   bu   program   yardımı   ile   uçuk   grafikler    çizebiliyorlar.


Interlace-Fli çizim Programları

Fun Paint II
Developer: Manfred Trenz

Turrican, R-type,  Katakis gibi  oyunların C64  versiyonlarının  programlamasını
yapan Manfred Trenz  tarafından yapılmış,  I-fli gibi C64'ü  kasan ve  hafızanın
neredeyse  tamamını  kullanan   bir  mod  için   çok  gelişmiş  çizim   araçları
barındıran bir editördür.  Geometrik toollar,  copy&paste gibi  araçları hem  de
normal  çizim  ekranında  kullanabilmesi  çok  iyi  bir  özelliktir.  Bu   arada
I-fli'nin özelliğinden dolayı  sol üç kolon  (24x200 piksel) kullanılamaz.  Aynı
zamanda zoomout  modunda  pointer'ı  dolaştırırken  ekranın  solunda  çıkan  boş
kareyi önemsemeyin  o  fli'den  kaynaklanan bir  programlama  hatası.  Programın
zoomin modu  gerçekten çok  rahat bir  çizim olanağı  sunuyor. Gördüğüm  en  iyi
joystick  hareket  rutini  ile  çok  rahat  joystick  piksellemesi  yapabiliyor.
Bu programın en büyük  eksisi ise çok sayıda  hatasının olması, sık sık  uçması.
Backround   rengi   fbi   fli   editörün   aksine   siyahtan   farklı   renklere
değiştirilebiliyor.  Ancak  bunu  kesinlikle  önermiyorum.  Çünkü  bu  programda
backround rengi  siyahtan  farklı bir  renk  yapıldığında, siz  ekrana   bir kaç
piksel koymak  istediğinizde  program  bazı pikselleri  siliyor  ve  bir  yerden
sonra çizim yapamaz oluyorsunuz. Ancak siyah arka planda program  genelde  sorun
çıkarmıyor. Gene  de zoomout  modunda uzun  süre sahipsiz  bırakmayın  programı,
uçabilir. Bir diğer  hata (Bu  Fbi fli  editörde de  olabiliyor,aslında tam  bir
hata  değil,   colour   ram'deki   rengin  hangisi   olduğunu   programın   size
göstermemesinden kaynaklanıyor)   siz  8x8  piksellik hücrede  renk  kullanımını
doğru da yapsanız  bazen yeni renk  basma zorluğu yaşıyorsunuz.  Mesela siz  bir
satırda 2  renk  kullandığınız  ve  daha  1  renk  fazlanız  olduğu  halde  bunu
basamayabiliyorsunuz. Bu  durumda  size  tavsiyem  temiz  bir  8x8  lik  hücrede
resmin bu  kısmını aynen  pikselleyerek block  copy yardımı  ile, bozuk  hücreye
pastelemeniz   veya   bozuk     hücreyi    silerek     yeniden    piksellemeniz.
Uyarı: Fli  özelliğini  kullanan  programların çoğu  bu  tarz  hatalara(?)  açık
olabiliyor ve sorun çıkarabiliyor.
Funpaint'in bir  güzel özelliği  de disk  ekranında dosyayı  sıkıştırarak  kayıt
yapabilmesi ki, I-fli  gibi çok yer  kaplayan bir mod için  hayati bir  özellik.
Funpaint'in bir  versiyonu  daha  var.  Fli  rutini  değiştirilmiş  ve  renkleri
tuşlarla  seçebilme  opsiyonu  eklenmiş.  Onu  bulmanızı  tavsiye  ederim.  Daha
sorunsuz ve rahat.


Gun paint:
Developer: CP-Verlag

Fun paint kadar çok opsiyonu olmasa da, Gun paint fun paint'den daha  az  hatalı
bir program.  Genelde  daha stabil  çalışıyor.  Zoom modunda  hucre  kopyalaması
yapabiliyor.
Eğer ben zoom modunda çizim yapacağım, fazla hata ile uğraşamam  diyorsanız  gun
paint'i size önerebilirim.


IV-Çizim için teknik ve öneriler

Piksel çizim için püf noktaları

a) Bütün çizim modları  için geçerli olan bir  kuralı başta verelim. Eğer  sizin
resim yeteneğiniz  güçlü  ise,  piksel  çizim yapamamanız  için  hiç  bir  neden
yoktur. Olay tamamen  yetenek ile başlar  ve biter. Eğer  resime yeteneğiniz  ve
ilginiz yoksa  piksel  çizim  yapabilmeniz  mucizelere  kalmıştır.  Tabi  piksel
çizimde hayalinizde  canlanan imajları  tam  olarak yansıtabilmek  için  gerekli
teknikleri  öğrenmek  çok  zaman  alan   bir  iştir  ve  bir  resmi   tamamlamak
genellikle kağıt-kalem kullanarak  yapılan çizime  göre daha  uzun sürer.  Ancak
temelde  resim  sanatında   kullanılan  hemen  herşey   piksel  çizim  için   de
geçerlidir.

b) Bir piksel resmin güzel olup olmayacağı başlangıçta belli  olmayabilir.  Size
sürekli yanlış  bir şeyler  varmış gibi  gelebilir, ancak  resimleri final  hale
getirmeden yarıda  bırakmamanızı tavsiye  ediyorum.  Sonuçta resmin  güzel  olup
olmayacağı   eğer    çok    tecrubeli   değilseniz    son    piksellere    kadar
anlaşılmayabilir.  Mesela  i-fli   modda  çizdiğiniz   bir  grafikteki   titreme
hatalarını henüz düzeltmemişseniz bu sizin gözünüzü çok rahatsız  edecektir.  Ve
belki de resmin kötü  olduğu yanılgısına düşmenize  sebep olacaktır. Bazen  koca
bir  resmi  batıran  şeyin  sadece   basit  bir  yanlış  renk  seçimi   olduğunu
farkedecek  ve   onu  değiştirince   resmin  gayet   güzel  bir   hal   aldığını
farkedebilirsiniz ki bu tecrubeli piksel artistlerin bile başına  gelebilen  bir
hadisedir.
Kısaca resimlerinizi  final hale  getirin. Gene  de bir  şeye benzemiyorsa  çöpe
atın. En azından tecrübe kazanmış oldunuz.

c)  Computer   scene'de,   önemli   artistlerin   çalışmalarına   veya   çeşitli
fotoğraflara  bakılarak  yapılan  pikselleme,  kabul  gören  bir  grafik   çizim
yöntemidir.   Ve  iyi  grafikerler  arasında  bu  tarz  çalışmaların  bilgisayar
versiyonlarını            piksellemek             oldukça             yaygındır.
Ancak konunun  ve tasarımın  tamamen size  ait  ve orjinal  olması da  artı  bir
puandır. Ve işin  "artist"lik yönüdür.  Siz de  ünlü ressamların  çalışmalarının
C64 versiyonlarını  yaparak piksel  grafik yeteneklerinizi  sergileyebilir  veya
kendi tasarımlarınızla  sanatsal yönünüzü  ve piksel  yeteneklerinizi bir  arada
konuşturabilirsiniz.

d)  Piksel   artistliğin   en  önemli   yanı,   grafiğin  baştan   sonra   sizin
piksellerinizden oluşmasıdır. Malesef  digitize resimleri pc'den  C64'e  çeşitli
converterlarla çeviren ve  yarışmalara piksel grafik  kategorisinde katılan  bir
çok ahlak yoksunu  şahıs hep vardı  ve her  zaman var olacaktır.  Siz siz  olun,
scanner, converter vs. gibi zararlı aletlerden uzak olun. Zira  convert  edilmiş
bir  grafiği   tecrubeli   bir   piksel  artist   1000   km   den   tanıyabilir.

e)  Eğer   fotoğraftan  veya   bir   sanat  çalışmasından   bakarak   pikselleme
yapıyorsanız, bunun tam  olarak o çalışmaya  benzemeyeceğini, bir C64  versiyonu
olacağını aklınızda tutun.  Çünkü C64'ün  çoktan seçmeli bir  paleti yoktur.  Ve
kullanabileceğiniz  renkler  ve  elde  edeceğiniz  benzerlik  sınırlıdır.  Ancak
C64'de piksellenemeyecek  hiç bir  şey de  yoktur. Bu  yüzden, çalışmak  zorunda
olduğunuz  renkler,  orjinal  renklerden  çok   farklı  da  olsa,  devam   edin.

f) Resimlerde  çok fazla  boş alan  bırakmamaya gayret  edin. Bir  bölgenin  çok
uzun süre aynı renk gitmesi, resimlerinizi tekdüze hale getirir. Çok  düz  giden
yerlere az da olsa bir  gölge, bir iki piksellik  bir tonlama yapın. Çünkü  stil
olarak bu  şekilde olması  gereken (Mesela  cartoon tarzı)  çalışmalar  dışında,
kompleks çalışmalarda  aynı  rengin basıldığı  geniş  alanlar resmi  olumsuz  ve
basit kılar.

g) Çizdiğiniz obje  için arzuladığınız detay  seviyesini önceden belirleyin. Ve
objenin ekrandaki boyutunu ona göre ayarlayın. 
Örneğin  bir   insan   yüzü   için   5x5   piksellik   bir   alan   ayırdıysanız
yapabileceğiniz  burun  detayı,  burun  için  kullanacağınız  pikselin   rengini
belirlemekten ibaret kalacaktır.

Hi-res Çizim teknikleri

Hi-res modunda 320x200 çözünürlük ve biri çizim biri backround olmak  üzere  8x8
lik hücrelerde  2  renk  kullanabileceğimizi biliyorduk.  Şimdi  ufaktan  hi-res
çizimde     dikkat     edilmesi     gereken     püf     noktalarına     geçelim.

Eğer hi-res olarak tam ekran boyunda bir resim yapacaksak önce  kendimize  resim
boyunca  değiştirmeyeceğimiz  bir  arkaplan   ve  çizim  rengi   belirlemeliyiz.
Karakalem  çalışır  gibi  arka  planı  beyaz  ve  çizim  rengini  siyah   olarak
belirleyebiliriz. Ancak  monitörde beyaz  çok  göz aldığı  için ve  tv'de  beyaz
üzerine siyah  bozulmalara  yol  açtığı  için  genel  olarak  açık-gri  arkaplan
üzerine koyu  gri  çizim  rengi  tercih  edilir.  Bu  hem  göz  yormaz.  Hem  de
pikselleriniz kolaylıkla ayırt edilebilir.

Hi-res çizim yapmanın(Hatta daha  genel olarak piksel  çizim yapmanın) en  büyük
püf noktası önce  çizimin ana  hatlarını oluşturmak  sonra detayları,  ışıklanma
ve  gölgelenme  etkilerini,  bir  dolu-bir  boş  piksellerle  tonlayarak  ortaya
çıkarmaktır.
Çizdiğiniz cisimlerin  geometrisini  ortaya  çıkarmak  için  kullanacağınız  tek
renklik paleti aynı zamanda ışıklanma ve gölgelenme için de  kullanacak  olmanız
hi-res çizmenin  en zorlu  yanıdır. Resminizde  kolayca, istenmeyen  bir  piksel
kaosu oluşabilir.
Bunu  aşmak  için,  önce  resmin  sadece  geometrisini  ayrıntılı  bir   şekilde
çizmelisiniz.     Burada     pikselleri      dilediğiniz     gibi      kullanın.
Ardından bir dolu bir boş piksellerle taramalar yaparak  ışıklandırmayı  ekleyin
resminize. Son  olarak gölgelenme  etkisini gene  bir dolu  bir boş  piksellerle
ekliyoruz.

Dikkat: Işıklandırma  çok parametrik  olmalıdır. Sizin  ışıklandırma  tekniğiniz
ne  olursa  olsun  eğer  düzenli  değilse  çizdiğiniz  nesnenin  geometrisi  ile
karışır. Mesela  genç  bir bayan  portresine  bakan gözlerimiz,  ışıklanma  için
kullanılan   piksellerle   geometri   için   kullanılan   piksellerin    farkını
algılayamıyorsa, genç bayanımızın yüzünde istenmeyen  kırışıklıklar  oluşabilir.
Aynı şey gölgelenme için de geçerlidir.

 Zaman  içerisinde tonlamaları  tamamladıktan sonra  başlangıçta çizdiğiniz  ana
hatları yavaş yavaş silmeye ve resime yedirmeye başlamalısınız.  Gerçek  hayatta
belirgin   çizgiler   pek   fazla    bulunmaz   bunu   aklınızdan    çıkarmayın.










Resmin çiziminde  genel  resim çizim  kurallarına  dikkat ettiğinizde  ve  resim
tamamen  bir  karakalem  çalışması  gibi  tonlamalardan  oluşmaya   başladığında
başarılı çalışmalar ortaya koyabilirsiniz.
Hi-res tonlama en basit tonlama şeklidir ancak diğer tüm modlar için  bir  örnek
teşkil eder.
Hi-res tonlama  teknikleri için,  genellikle iki  renk çizilen  çizgi  romanları
incelemenizi  öneririm.  Bir  çok  çizgi  roman  hi-res  çizime  uyarlamak  için
uygundur. Bir  grafikerin    resmi  önce kara  kalemle  bir  kağıda  çizmesi  ve
ardından bu çizime  bakarak hi-res'te  pikesellemesi da son  derece kabul  gören
bir metoddur.


































Çok renk çizim teknikleri 

Çok renk  çizim  teknikleri  hi-res'e  göre  daha  fazla  ek  bilgi  gerektirir.
Bunların en önemlisi  renk bilgisidir. Hangi  renklerin hangi renklerle  yanyana
geldiğinde güzel bir renk geçişi oluşturabileceğini bilmelisiniz.  Aynı  zamanda
C64'ün hücre  bazlı  grafik  sınırlamaları nedeniyle  renk  kullanımında  mümkün
olduğunca dikkatli  olmalı,  hücrelerin içerisine  desteklenen  renk  sayısından
fazlasının gelmemesine  dikkat etmelisiniz.  C64'ün  16 rengini  mümkün  mertebe
bir uyum  içerisinde  kullanmalısınız.  Bizlerin kullanacak  16.7  milyon  rengi
olmadığından  grafiği  sıradanlıktan  kurtaracak  her  renge  ve  bu   renklerin
çeşitli  kombinasyonlarına  ve  karışımlarına  ihtiyacımız  olacak.  Bazen  öyle
olmaz   renkler  mükemmel  sonuçlara   yok    açar  ki  gerçekten  şaşırırsınız.














Gelecek ay çizim  tekniklerine kaldığımız yerden  devam edeceğiz. C64'de  piksel
çizimle  ilgili   sorularınız   için   c64hydrogen@yahoo.com   adresine   e-mail
atabilirsiniz. Görüşmek üzere.



[b]Hydrogen/Glance[/b] 